Yapay Zekanın Tez Yazım Sürecine Zararları Nelerdir?
Yapay zekanın gelişmesi, eğitim ve araştırma alanlarında büyük fırsatlar sunarken, aynı zamanda tez yazma gibi akademik disiplinin en önemli aşamalarında önemli zararlar da doğurabilir.
Tez yazma süreci, özellikle yükseköğretim öğrencileri için akademik gelişimin önemli bir parçasıdır. Sadece bir metin yazmakla kalmaz, aynı zamanda araştırma yapma, eleştirel düşünme ve akademik dürüstlük gibi temel beceriler geliştirir. Bu süreçte yapay zekaya aşırı güvenmek, öğrencilerin özgün fikirlerini paylaşmalarını engelleyebilir ve akademik bütünlüğü bozabilir.
Özgünlük sorunu, yapay zekâ destekli içerik üretimi için en büyük tehditlerden biridir. İntihal riski ve yüzeysel analizler, yapay zekanın benzer cümle kalıplarını ve klişeleşmiş ifadeleri kullanarak geniş veri kümelerinden yararlanmasıyla gerçekleştirilebilir.
Ek olarak ChatGPT gibi araçların yaptığı araştırmalar akademik kaynaklarla tutarlılık sorunu oluşturmaktadır. Bu konuda aracın da en altında belirtildiği üzere verilen çıktılar tekrar kontrol edilmelidir.
Akademik çalışmalar, öğrencilerin kendi araştırmalarını ve yorumlarını yazmalarını gerektirir. Yapay zekanın sunduğu hazır metinler, bu sürecin derinliğini ve özgünlüğünü olumsuz etkileyebilmektedir. Araştırma sürecinde kendi analizlerini ve eleştirel değerlendirmelerini yapmak yerine yapay zekanın sonuçlarına güvenirse, öğrenciler akademik bilgi üretiminin temelini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalırlar. Bu noktada, Yükseköğretim Kurulu tarafından 2024 yılında yayınlanan “Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber” önemlidir. (Kaynak için bknz: https://www.yok.gov.tr/Documents/2024/yapay-zeka-kullanimina-dair-etik-rehber.pdf )
Rehber, üretken yapay zekânın bilimsel araştırma ve yayın süreçlerine dahil edilirken bilimsel dürüstlük ve ahlaki standartların korunmasının önemini vurgulamaktadır. YÖK etik rehberi, yapay zekanın araştırma hipotezlerinin geliştirilmesinden, veri analizine, literatür taramasına ve kaynak düzenlemesine kadar çeşitli aşamalarda kullanılmasının, araştırmacının katkısını gölgelememesi gerektiğini belirtmektedir. Bu süreç şeffaf, dürüst ve özenli olmalıdır. Rehber, yapay zekanın bilimsel tarafsızlık ve doğruluk açısından henüz yetersiz olduğunu öne sürmektedir. Bu nedenle, verilerin taraflı olabileceği ve üretilen çıktıların uzmanlar tarafından gözden geçirilmesi gerektiğini öne sürmektedir.
Yapay zekanın tez yazma sürecinde öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin zayıflaması ve araştırma sürecinde gerekli olan öğrenme fırsatlarının kısıtlanması, diğer zararlar arasındadır. Tez yazım süreci, öğrencilerin akademik yazım kurallarını uygulamalarını, metodolojik yaklaşımları öğrenmelerini ve bilgilerini sistematik olarak derleyip yorumlamalarını gerektirir. Bununla birlikte, yapay zekâ tarafından oluşturulan içerikler, öğrencileri bu önemli öğrenme deneyiminden mahrum bırakabilir ve onları hazır metinlerle doldurabilir. Uzun vadede akademik kariyerin temelini oluşturan yaratıcı düşünme ve araştırma becerilerinin gelişimini engelleyen böyle bir durum, öğrencinin gelecekte bağımsız bir araştırmacı olma potansiyelini önemli ölçüde baltalayabilir.
Yapay zekanın bir sonucu olarak ortaya çıkan sonuçlar, etik ve yasal olarak önemli riskleriçerebilir. YÖK etik rehberinde belirtildiği gibi, yapay zekanın araştırma sürecinde kullanılması, verilerin toplanması, depolanması ve paylaşılması aşamalarında gizlilik ve gizlilik korunmalıdır. Akademik çalışmalarda, kullanılan verilerin kaynağına, veri güvenliğine ve intihal gibi etik ihlallere karşı dikkatli olmak çok önemlidir. Bu nedenle, yapay zekanın ürettiği sonuçların sorumluluğu araştırmacıya aittir. Yüksek kaliteli verilerle eğitilmediği takdirde, yapay zekâ yanlış, eksik veya yanıltıcı bilgiler üretebilir. Bu, araştırmanın bilimsel geçerliliğini zedeleyebilir.
Öneri: Tez yazdırma